Beproeving: bij de presentatie, afgelopen dinsdag, van het boek ‘Avinoe, Onze Vader’ over de Joodse achtergronden van het Gebed des Heren kon dit woord natuurlijk niet onbesproken blijven. De keuze voor deze nieuwe vertaling leverde de afgelopen maanden felle reacties op. “Eigenlijk is dat goed”, vond Marcel Poorthuis, de auteur van het boek. Beproeving heeft met lijden te maken. “Je kan niet zomaar zin geven aan het lijden en ik denk dat mensen daarom heftig reageren als ze het gevoel krijgen dat er een soort stichtelijkheid overheen wordt gelegd”.

Daarom moet je kijken in welke situatie het wordt gebruikt. In het verhaal over God die Abraham vraagt zijn zoon te offeren gaat het er niet om dat Abraham iets verkeerd heeft gedaan en daarom beproefd wordt, aldus Poorthuis. De midrasj, de joodse bijbeluitleg, vergelijkt God met een pottenbakker. Die tikt tegen een pot om te horen of die goed gebakken is en of er geen barst in zit. “Abraham was rechtvaardig, maar die rechtvaardigheid moest nog klinken en daarom slaat de pottenbakker op de pot.”

Kennis van de joodse wortels van het Onze Vader is daarom belangrijk bij het begrijpen van dit gebed. Jezus gaf deze woorden aan zijn leerlingen, maar ze waren niet volkomen nieuw. Ze kwamen voort uit de joodse gebedstraditie.

Dertig jaar geleden schreef Marcel Poorthuis, specialist op het gebied van de relatie tussen christenen en joden, samen met de inmiddels overleden hoogleraar Nieuwe Testament Theo de Kruijf een boek waarin het Onze Vader in joods perspectief wordt bekeken.

Het boek beleefde maar liefst acht herdrukken en de nieuwe vertaling van het Onze Vader was de aanleiding om een geheel herziene versie uit te brengen. Die nieuwe vertaling brengt het gebed trouwens dichter bij zijn joodse oorsprong, zo blijkt uit het boek. Het gebed is nog meer gaan lijken op joodse gebeden, aldus Poorthuis want ook daarin wordt het woord ‘beproeving’ gebruikt, zoals in het ochtendgebed: “Breng ons niet in de macht van de zonde, en niet in de macht van overtreding en misdaad, en niet in de macht van beproeving”.

Marcel Poorthuis en Theo de Kruijf, Avinoe, Onze Vader. De joodse achtergronden van het Onze Vader, Baarn/Amsterdam: Adveniat/Pardes 2016. 160 p. Isbn 978–94–9209–332–5 € 14,95.

Eveneens bij Adveniat verscheen een inspiratieboekje over het Onze Vader.