In de RK Kerk is een priester een man die, na een opleiding van 6 à 7 jaar aan een seminarie of ander vormingsinstituut, van een bisschop de priesterwijding heeft ontvangen. Door deze sacramentele wijding krijgt hij de bevoegdheid om te preken en de sacramenten toe te dienen. Een belangrijke functie is het Misoffer in de katholieke theologie. Het woord priester staat in het Nederlands dan ook vaak gelijk aan “offeraar aan God of goden”.

Uitdrukkelijk vindt men de functies van de priester in het christendom terug in de aloude (Latijnse) riten die de bisschop over de zojuist gewijde priester uitspreekt: “Gewaardig u, Heer, om deze handen te wijden en te heiligen door deze zalving en onze zegening. Dat al hetgeen zij mogen zegenen gezegend zij, and al hetgeen zij toewijden toegewijd en geheiligd moge zijn, in de naam van Onze Heer Jezus-Christus. (…) Ontvang de macht aan God het Offer op te dragen en de Mis te vieren zowel voor de levenden als de doden, in de Naam des Heren.”

Vroeger behoorde de priesterwijding in de Katholieke Kerk tot de Hogere Wijdingen, waarvan zij de hoogste trap was.

Seculiere en reguliere geestelijkheid
Een priester belooft bij zijn wijding gehoorzaamheid, ofwel aan de bisschop die hem wijdt, ofwel aan een overste van een religieuze orde, klooster of congregatie.

De eerstgenoemde rekent men tot de seculiere geestelijkheid (van het Latijn saeculum: het aardse leven, wereld). Zij worden wel wereldheren genoemd.
Deze priesters worden door de bisschop benoemd tot leraar in een bisschoppelijk college, tot aalmoezenier van een ziekenhuis, rusthuis, van het leger of een beweging of aangesteld in een parochie (als de pastoor of de parochievicaris – ook kapelaan (NL) of onderpastoor (Vlaanderen) genoemd).

Priesters die aan een overste gehoorzaamheid beloven, behoren tot de reguliere geestelijkheid: zij volgen een bepaalde leefregel en leven samen met andere broeders (niet-priesters) en paters (priesters). Zij krijgen hun taak van hun overste, die hen eventueel ter beschikking kan stellen van de plaatselijke bisschop om in zijn bisdom een taak op zich te nemen. Ook zij kunnen dus tot pastoor benoemd worden, maar slechts met instemming van hun overste.

Rector

Een rector is een priester die de geestelijke verzorging op zich genomen heeft in een instelling. Dat kan zijn de pastorale bediening in een bejaardentehuis, maar ook de priesterlijke bediening ten behoeve van een klooster van vrouwelijke religieuzen.

Ook wordt de term gebruikt voor de leider van een priesterseminarie. Op basis van deze laatste functie heeft hij vaak ook zitting in het bestuur van een bisdom, het kathedrale kapittel.

Exorcist

De wijding tot exorcist behoorde tot de zogenaamde Lagere Wijdingen die een mannelijke geestelijke op weg naar het priesterschap ontving. Na het Tweede Vaticaans Concilie is de wijding afgeschaft, maar de functie niet. Na de wijding tot exorcist was ook de toestemming en zegen van de lokale bisschop nodig om te mogen exorciseren (kwade geesten uit te drijven).

Sinds 1972 worden slechts gewijde priesters door katholieke bisschoppen aangesteld en gezegend voor de functie van exorcist, hoewel katholieke exorcisten in het Westen steeds zeldzamer worden. Hierin lijkt overigens een kentering te komen. Voor het exorcisme (Groot Exorcisme) zelf draagt de priester een paarse stola en heeft wijwater, kruisbeeld en het rituale (gebedenboek voor priesters) bij de hand. In de Oosters-Orthodoxe kerken zijn ook priesters als exorcisten werkzaam, veelal op dezelfde manier als in de katholieke Kerk.

Plebaan

In de Kerk is een plebaan de pastoor van een kathedraal of bisschopskerk, als deze tevens parochiekerk is. Hij mag die dan in naam van de bisschop besturen.

Eric van den Berg is initiatiefnemer van Katholiek.nl. Hij is online communicatie expert en zevenvoudig auteur. Geregeld wordt Eric gevraagd katholieke thema's toe te lichten voor RKK/NCRV, EO, Groot Nieuws Radio, het Nederlands Dagblad en andere media.