Franciscus wil ongehuwden hand van mededogen geven

‘De cultuur van vandaag is dat jongeren de voorkeur hebben om samen te wonen zonder te trouwen. Wat moet de kerk doen? Hen uit de schoot werpen?’ Dat vraagt paus Franciscus zich af in een interview dat zondag is gepubliceerd in de Argentijnse krant La Nacion. ‘Of moet de Kerk hen benaderen, begrip te tonen en proberen het Woord van God naar hen te brengen? Ik ga voor de tweede optie’, aldus de paus.

Franciscus vindt het gezin een kostbaar en belangrijk onderdeel van de maatschappij en de kerk, maar ook: ‘Er is veel nadruk gelegd op gescheiden mensen. Uiteraard bespreken we dat. Maar voor mij is deze ontwikkeling bij jongeren net zo belangrijk.’

Het artikel wijst op de daling van het aantal huwelijken. In Nederland is dat ook te zien. Het aantal kerkelijke huwelijken daalt al zeker vijftien jaar in rap tempo.

De kerkelijke huwelijken worden steeds minder populair. Het KASKI berekende voor het bisdom Groningen-Leeuwarden dat 1 op de 5 mensen voor een kerkelijk huwelijk kiest. In 2000 was dat nog het dubbele. In België is dezelfde trend te zien. Dat komt vooral omdat mensen minder in de kerk komen, maar ook omdat ze minder voor een lifetime verbintenis willen kiezen: er zijn immers andere mogelijkheden.

In 2013 werd überhaupt fors minder getrouwd: 14.000 keer minder dan in 2012, terwijl het aantal geregistreerd partnerschappen groeide van 9.200 in 2012 naar 10.000 in 2013.

Nadruk op mededogen

In zijn preek van zondag herinnerde Franciscus eraan dat ‘slechte herders mensen met een ondraaglijk gewicht opschepen’, een gewicht dat ze zelf niet hoeven te dragen. Franciscus wil dat deze synode zorgvuldig en medelevend te werk gaat bij haar onderzoek van de echte ervaringen van gezinnen, met inbegrip van andere gezinsvormen. Evangelisatie is een middel dat in staat is om te omarmen, mededogen en begrip voor anderen te tonen, aldus de paus. Dit heeft een hogere prioriteit dan de lijsten van regels en voorschriften naleven.

In die zin is Franciscus niet van plan om de leer van de Kerk over onontbindbaarheid van het huwelijk te veranderen, maar vraagt hij de Kerk om haar perspectief te veranderen en gevoeliger te worden voor de realiteit van het leven van mensen.

Acceptatie in Nederland

Het KASKI publiceerde in december 2013 een rapport dat het schreef in opdracht van de Catharina van Siena stichting. Daaruit kwam naar voren dat bij rand- en cultuurkatholieken een grote mate van acceptatie is van homohuwelijken, ongehuwd samenwonenden en echtscheidingen. Alleen bij de kleinste groep, de ‘kern-katholieken’ — katholieken die geregeld naar de kerk gaan — is de acceptatie van deze groepen lager.

Terug naar het interview in La Nacion. De paus tempert de hoge verwachtingen. ‘Verwacht niet dat we er volgende week uit zijn. Dit wordt een lange synode die waarschijnlijk een jaar duurt. Nu geef ik slechts de eerste push’, zegt Franciscus.

‘De wereld is veranderd en de Kerk kan zich niet verlaten op vermeende interpretaties van dogma’s. We moeten sociale conflicten, oude en nieuwe, aanpakken en proberen een hand van mededogen te geven’, zegt hij.