Parochiebestuurders doen appél op ondertekenaars professorenmanifest

1
2049

Drie parochiebestuurders uit Den Bosch, onder wie oud-woordvoerder van de Kerkprovincie Pieter Kohnen, doen een appél op de ondertekenaars van het professorenmanifest om hun intellect, begrip en tegenspraak te gebruiken om de parochies te helpen. De bestuurders hopen dat de hoogleraren de kerk helpen en deze niet verlaten.

In de reactienotitie ‘Het professorenmanifest en het binnenperspectief’ schrijven Pieter Kohnen, Antoine Jacobs en José Sanders de zorg en betrokkenheid te delen van de hoogleraren over de parochiefusies en hun gevaren voor vitale geloofsgemeenschappen. De drie maken deel uit van parochiebesturen in Den Bosch, waaronder de in opspraak geraakte San Salvatorkerk.

“De Nederlandse bisschoppen hebben lang gewacht met een collectief beleid als antwoord op de ontkerkelijkingsgolf die ons nu overspoelt – wellicht te lang”, schrijven zij. Dat hebben de bisschoppen volgens hen gedaan omdat zij “de grote waarde van de parochies als eigenstandige gemeenschappen onderkenden en terugschrokken hierin verandering aan te brengen.”

Parochiebesturen worden gedwongen de werkelijkheid onder ogen te zien, nu ze worden geconfronteerd met een priestertekort, terugloop van het aantal actieve vrijwilligers en begrotingstekorten. Het fusiebeleid dat de bisdommen vervolgens naar buiten brachten, “was als reactie daarop in eerste instantie al te rigoureus: versneld fuseren, rap gebouwen afstoten en per regio slechts enkele gemeenschappen faciliteren”.

De schrijvers van de notitie vinden dat de professoren te snel een buitenperspectief kiezen. “We móéten onze krachten wel bundelen, want we kunnen de uitdovende gemeenschappen niet aan hun lot overlaten. Juist daarom is het zo verdrietig als sterke gemeenschappen zich terugtrekken uit de parochies of zelfs uit de kerk; we hebben deze gemeenschappen met hun vitaliteit, vindingrijkheid en intellect hard nodig.”

Kohnen, Jacobs en Sanders zijn ervan overtuigd dat de grootschalige parochiefusies kansen bieden om “sterker geprofileerde geloofsgemeenschappen” te vormen. “Gemeenschappen die vieren op een beperkt aantal plekken maar in de samenleving juist op veel plaatsen en manieren aanwezig zijn.” Als voorbeelden noemen ze hoogliturgische vieringen, catechese voor kinderen, diaconie en discussiebijeenkomsten.

Dat vraagt volgens de parochiebestuurders volharding en flexibiliteit “zonder dat succes is gegarandeerd”. Om die reden doen de bestuurders een oproep aan de hoogleraren om de kerk hun kennis en ervaring in te zetten. “Afscheidingen zijn de dood voor onze Kerk, die altijd haar kracht heeft gevonden in flexibiliteit, inculturatie en gezamenlijkheid. Veranderingen gaan langzaam en de winter kan lang duren. Maar als katholieken hebben we geen andere optie dan solidair, loyaal en hoopvol te zijn. En bovendien, zo bemerken wij als parochiebestuurders, goed doordachte plannen als alternatief voor opgelegde fusies of afstotingen ontmoeten ook bij bisdommen een welwillend oor.”

De drie besluiten met een emotionele oproep. “Onze gemeenschappen hebben uw intellect nodig. Onze oudere priesters hebben uw begrip en steun nodig. Onze jonge priesters hebben uw ervaring en geduld nodig. Onze vrijwilligersgroepen hebben uw contacten in de maatschappij nodig. Onze bisschoppen en dekens hebben uw nuanceringen en tegenspraak nodig. Onze diakens en pastoraal werkers hebben uw zicht op de veranderende samenleving nodig. Onze parochiebestuurders hebben uw bestuurlijke en communicatieve vaardigheden nodig. Onze medeparochianen hebben u nodig. En u hebt hen nodig, want zij vieren en bidden samen, ook voor u en liefst samen met u. Zij, de bisschoppen, u, wij: we zijn samen Kerk, Sacrament van Christus, ook in deze moeilijke tijd. Voor zover u wilt weggaan of al bent weggegaan: Blijf! Kom terug!”

1 REACTIE

  1. Dat de opstellers en ondertekenaars van het “professorenmanifest” overwegen om de kerk te verlaten, kom ik in de gepubliceerde stukken (zie hun site) helemaal niet tegen. De vraag rijst dus: waarom halen bovenstaande auteurs dit er dan bij? Ik vrees dat ze zelf de zaken niet erg goed op een rijtje hebben, zeker niet op theologisch en kerkrechtelijk gebied, maar au fond reeds partij trekken voor de ‘machtigen’. Bij de middenklassen in parochiebesturen zie je dat helaas heel vaak: het klootjesvolk daar willen ze niet bijhoren. De adel en de geestelijkheid vormen nog steeds vier handen op een buik, ook in 2013. Bovenstaande auteurs publiceerden dus voor alles een emotionele reactie (om de professoren van het manifest in te kapselen?), maar ook eentje die om de hete brei heen draait. Men blijft immers vaag over het gekoesterde kerkbeeld, terwijl nu juist daar de kern van het probleem zit, en dat terwijl toch steeds meer duidelijk zou moeten zijn dat de houdbaarheidsdatum van het Westerse christendom ruimschoots is overschreden. Gerenommeerde sociologen e.a. wetenschappers hebben het al vaker gesignaleerd. Dan kun je als kerkbestuurders wel met oogkleppen op ofwel zonder gedegen, eerlijke reflectie op zichzelf en het eigen denken, spreken en handelen aan die werkelijkheid voorbij blijven lopen en je monomaan louter richten op onwetende kinderen die zich nog zonder kritiek tot op zekere hoogte laten conditioneren, maar dat levert slechts uitstel van executie! De bestaande kerkvorm werkt niet; het is over en bijna uit. Diepgaande, open eerlijke en onthechte reflectie op de bronnen van geloof, kerk (vorm, werkwijze, kerkleiding en juridische structuren) én de mens verdraagt zéker in de hele kerk geen uitstel meer!

    Veel eenvoudige én hoger opgeleide mensen die de kerk voor gezien hielden, en die ik de afgelopen ruim veertig jaar daarover gesproken heb, vertelden mij steeds hetzelfde verhaal, zij het in andere bewoordingen. Ze kennen de verhalen nu wel die in de kerk week voor week verteld worden, maar kunnen er in hun persoonlijk en werkzaam leven volstrekt niets mee. De zin van de liturgie, de sacramenten, de formuliergebeden, het zich zelfgenoegzaam met pompa vieren van de geestelijkheid enz. zien ze al helemaal niet zitten. Dat alles wordt ervaren als folklore en gedateerd. Ongeloofwaardig en zinloos ervaart men vooral ook al dat simplistisch kerkelijk gepraat over zonde, schuld en een natuurlijke orde die ontleend wordt aan de mythe van het Genesisverhaal. (Zie bijv, de dwaze gender-discussie, het gedram over de z.g. ‘cultuur van de dood’ waar bijv. crematie een onderdeel van zou zijn net als abortus en euthanasie, of over een om zich heen grijpende dictatuur van het relativisme, en de volstrekt ongeloofwaardige aanslag op de geestelijke volksgezondheid veroorzaakt door J.-P.II ‘s “Theologie van het lichaam”!) De meeste mensen hebben daarbij van theologie en kerkrecht geen kaas gegeten, maar bezitten wel gezond verstand. Worden ze dan toch geconfronteerd met bijv. canon 750 en 752, of de (moderne antimodernisten)eed die allen moeten afleggen die een hoger kerkelijk ambt (als universitair docent, diaken, pastoor enz.) aanvaarden, dan schrikken ze zich een hoedje. Bij zo’n denken én spreken inperkende club wil je toch niet horen als je geestelijk gezond bent?! Anderen zijn niet vergeten hoe in 1980 op instigatie van J.-P.II op de bijzondere synode te Rome in sensitivity-setting door de Ned. bisschoppen werd besloten om alle gehuwde priesters in een universitaire functie zo spoedig mogelijk aan de dijk te zetten. Begaafde mensen, grote geesten werden zo letterlijk kapot gemaakt omdat hun intellectuele én spirituele integriteit publiekelijk werd gedesavoueerd op valse gronden. (Het houden van een vrouw, en daarom terugkomen op de celibaatbelofte.) Met lieden die dat flikken wil je je toch nimmer verbinden?!

    De door de drie bestuurders hierboven dus niet beantwoorde kernvraag is m.i. daarom nog steeds: hoezo hebben katholieken geen andere optie dan solidair, loyaal en hoopvol te zijn? Moeten we wel veel kerkgebouwen overeind houden? Wat zijn “vitale geloofsgemeenschappen” überhaupt? (‘t Antwoord op laatstgenoemde vraag hangt toch volkomen af van je recht van spreken én het gehanteerde kerkbeeld?! Waarom houdt men daar dan geen rekening mee? Is daar wel goed over nagedacht?) M.a.w.: waarmee moeten katholieken dus solidair zijn, waaraan moeten zij loyaal zijn, en waar dienen zij hoopvol over gestemd te zijn? Ik vrees dat slimme bisschoppen zullen zeggen dat genoemde “vitale gemeenschappen” juist solidair, loyaal en hoopvol zijn aan/over de verkeerde zaken, en dat de hele kerkelijke organisatie juist bedoeld is om de kerkstructuren en werkwijzen terug te brengen naar de vormen en inhouden zoals die sinds het Concilie van Trente (1545-1564) gegroeid zijn, uitmondend in het Rijke Roomsche leven vóór Vaticanum II. En omdat de bisschoppen de facto jurisdictie terzake hebben en de gelovigen niet, zullen de gelovigen door de pomp moeten, inclusief de professoren met hun Manifest. En daar sta je dan als gewone gelovige, want je hebt juridisch geen enkele status, noch recht van spreken!

    De bedoelingen van het Professorenmanifest én bovenstaande reactie waren ongetwijfeld heel goed bedoeld. Ik voel daarvoor veel sympathie. Het ontbreekt echter aan een goede analyse van de situatie én aan een duidelijk zicht op vorm en inhoud van de kerk die men – toch altijd in lijn met de spirituele kern van de Blijde Boodschap van Jezus! – voorstaat. En zolang dat er niet is, valt ook geen goede, effectieve strategie te bedenken en bewandelen om het verlangde te realiseren. Een kerk die er alleen is voor de scharniermomenten in het leven, plus wat rituelen die ingeburgerd zijn, lijkt mij in ieder geval volstrekt onvoldoende om het stempel christelijk waardig te zijn. M.i. moeten we terug naar AF, en e.e.a. opnieuw van de grond af overdenken en opbouwen, maar dan wel tegen de achtergrond van moderne inzichten uit de sociale wetenschappen, en toegesneden op hedendaagse en toekomstige mensen. Ondertussen zouden de ouderen toch zo lang als nodig nog bediend moeten en kunnen worden via geclusterde parochies, tv en of Internet. Het gebrekkige kerkrecht én de gebrekkige financiën nopen daartoe. De jongeren zullen zich diepgaand kunnen en moeten bezinnen op de Schrift, en wat van daaruit werkelijk nodig is aan gezonde christelijk spirituele begeleiding en of viering. Helaas misschien, maar het is niet anders!

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here