Pausenquête: Nederlandse katholieken positief over homohuwelijk

Een aanzienlijk deel van de Nederlandse katholieken heeft geen enkele moeite met het homohuwelijk, met ongehuwd samenwonenden of met het gebruik van anticonceptie. Zij vinden dat de kerk over deze onderwerpen een achterhaalde, starre houding heeft. Dat blijkt uit de door Katholiek.nl gehouden ‘pausenquête’.

Het Vaticaan houdt sinds november vorig jaar een wereldwijd onderzoek naar hoe gelovigen op lokaal niveau denken over onderwerpen als relatievormen als het gezin, het (homo)huwelijk en ongehuwd samenwonen alsook seksualiteit. Paus Franciscus wil zich met de uitkomsten van de vragenlijst voorbereiden op de buitengewone bisschoppensynode over het gezin, die in oktober in Rome wordt gehouden.

Katholiek.nl vertaalde de Vaticaanse vragen in het Nederlands en hield de enquête ter ondersteuning van de Nederlandse kerkprovincie. De uitkomsten zijn op 23 december jongstleden aangeboden aan alle bisschoppen en de voorzitter van de Kerkprovincie, kardinaal Eijk.

Geen kerk van regeltjes maar van naastenliefde

De respondenten willen geen kerk van regeltjes maar een kerk van genade en mededogen. Om die reden heeft een meerderheid van de respondenten geen enkele moeite met ongehuwd samenwonenden, het homohuwelijk en zijn zij voorstander van het toelaten van gescheiden katholieken tot de sacramenten. Het gebruik van voorbehoedsmiddelen is voor hen geen probleem.

Een verrassende tendens is dat er onvrede bestaat over de relativering van het belang van het traditionele gezin in de Nederlandse samenleving. Men zet het gezin niet op een voetstuk, maar signaleert dat de ‘alles-moet-kunnen’ mentaliteit als het gaat om samenlevingsvormen ook het gevolg is van onwenselijk sociale druk.

Grote afstand episcopaat en gelovigen

Tevens valt op dat er een grote afstand is tussen de bisschoppen en gelovigen. Veelvuldig ervaren respondenten deze afstand. Dat geven zij in meerdere antwoorden terug. Volgens hen staan de bisschoppen niet ‘naast’ maar ‘boven’ de mensen. Men ervaart eerder een monoloog dan een dialoog. Woorden als ‘rigide’, ‘de ramen dicht’ en ‘autoritair’ komen geregeld terug in de response.

Overeenkomsten met Duitsland

De uitkomsten komen overeen met de resultaten van twee Duitse enquetes over de Vaticaanse vragenlijst rond het huwelijk en gezin. In het bisdom Mainz  en het aartsbisdom Keulen vinden katholieken de leer ‘wereldvreemd’ en willen zij een andere, positievere houding van de kerk als het gaat om homo’s, ongehuwd samenwonenden en gescheiden mensen.

Over de enquête

In de periode tussen 4 november en 15 december 2013 konden mensen via www.katholiek.nl de vragen invullen. Er zijn 451 aanmeldingen voor de enquête. Verreweg de meeste reacties zijn online ingevuld. Per e-mail zijn 3 ingevulde reacties ingestuurd. Van alle aanmeldingen zijn er 104 ongeldig verklaard (23%). Dit zijn mensen die uit het buitenland kwamen (18; 12%), niet-katholieken (2; 1%) of nieuwsgierigen naar de lijst (80; 86%), maar deze niet invulden. Van deze 104 ongeldige aanmeldingen, waren slechts 3 querulanten. Eenmaal is een vragenlijst dubbel ingevuld.

263 respondenten gaven hun ‘afkomst aan’. Een kwart van hen geeft aan tot het aartsbisdom Utrecht te behoren (25%), gevolgd door Rotterdam (19%), Den Bosch (17%), Haarlem-Amsterdam (16%), Breda (9%), Roermond (9%) en ten slotte Groningen-Leeuwarden (5%).

Er zijn geen algemene uitspraken te doen over de leeftijd, beroep, geslacht van de respondenten. Aan de reacties zelf is te zien dat onder de respondenten bisdommedewerkers, priesters, diakens, parochiebestuurders, pastoraal werkenden en vrijwilligers in parochies en mensen die in voorbereidingsgroepen van communicantjes werkzaam zijn. Twee respondenten geven aan 80-plusser te zijn.

UPDATE 7 januari 2014: Over de representativiteit

Veel mensen vroegen ons naar de representativiteit van de pausenquête. Kun je wel zeggen dat katholieken positief zijn over het homohuwelijk? Er zijn immers 4 miljoen katholieken en ‘slechts’ 347 respondenten.

Voor een steekproef onder 350.000 kerkgangers (zie ad liminarapport), een acceptabele foutmarge van 5% en een betrouwbaarheidsniveau van 90% zijn 271 respondenten nodig. Op de pausenquête hebben 347 katholieken gereageerd, zodat de waarnemingen valide zijn. Bij een volledig populatie-onderzoek onder 4 miljoen katholieken, veranderen deze aantallen niet: als een onderzoekspopulatie groter dan 200.000 is,  maakt de populatiegrootte niet meer uit.