De Amerikaanse film Spotlight vertelt het verhaal van journalisten van de Boston Globe die het seksueel misbruikschandaal in het aartsbisdom Boston boven water haalden. Hoe pijnlijk dit gitzwarte hoofdstuk ook is voor katholieken; dit is een film die je gezien moet hebben.

Spotlight is geen romantische, geen dramatische film en ook geen tranentrekker. Het is eerder een ode aan de onderzoeksjournalistiek waarin het belang van waarheidsvinding voorop staat. Spotlight toont grotendeels het perspectief van de journalist. We zien de vasthoudendheid, het ongeloof, de emoties en de zeer sterke wil om dit verhaal aan het licht te brengen, bij voorkeur als eerste krant. Dit verhaal moeten de lezers van de Boston Globe lezen, juist omdat de meerderheid katholiek is.

De film is vanuit dramaturgie niet vernieuwend en zelfs soms clichématig. Vrachtauto’s die het terrein van de Boston Globe verlaten om de krant van morgen te bezorgen, journalisten die alles met bloknoot en pen schrijven in een tijd dat mobieltjes en internet al ruim voorhanden was. Dat is zwak en weinig creatief.

Het verhaal van Spotlight ontvouwt zich in de 128 minuten durende film langzaam. Het lage tempo ondersteunt de bioscoopkijker om het intensieve graafwerk van de onderzoeksjournalisten goed te volgen. Zeker in de Nederlandse context komen er veel namen voorbij die je een plek moet geven. Langzaam word je het verhaal ingezogen.

Eerst zien we het dagelijkse werk van de Boston Globe met de nieuwe hoofdredacteur Marty Baron aan het roer. Baron wordt overtuigend gespeeld door acteur Liev Schreiber. Baron wil dat de afdeling onderzoeksjournalistiek genaamd Spotlight een nieuwe zaak opneemt: een priester zou zich hebben vergrepen aan meerdere kinderen. Vier journalisten – intens gespeeld door Michael Keaton, Mark Ruffalo, Rachel McAdams en Jon Slattery – duiken er bovenop en beetje bij beetje ontdekken ze het grote schandaal dat we nu allemaal kennen: 250 priesters misbruikten meer dan 789 slachtoffers en de leiders van het bisdom accepteerden dit decennia lang. Pas na de onthullingen volgden de maatregelen.

De kerk komt amper in beeld. Van een ‘trial by media’, een genadeloze afrekening door regisseur Tom McCarthy, is geen sprake (tenzij je de beperkte rol in de film juist wilt zien als het monddood maken van de katholieke kerk, maar daar wil ik vooralsnog niet aan). De manier hoe de tegenwerking in beeld wordt gebracht, geven de film al zoveel zeggingskracht dat McCarthy goedkoop kerkje bashen niet nodig heeft om zijn punt te maken. Dat is krachtig.

Daarbovenop zijn de scenes waarin twee slachtoffers hun verhaal indrukwekkend. Zoals bijvoorbeeld de homoseksueel Joe, gespeeld door Michael Creighton: zijn nervositeit, verdriet en wil om zijn verhaal te doen komen zeer naturel en echt over.

Na ‘All the President’s Men’ over de val van Nixon dankzij spitwerk van de journalisten Woodward en Berstein is Spotlight een ijzersterke journalistieke film van een regisseur die zijn vak verstaat. Geen vals sentiment of overdreven heroïek, maar solide acteerwerk en een geloof-waardig script.

Reacties in Amerika

De film is in Amerika zeer goed ontvangen. Het kreeg 110 nominaties voor onder meer de BAFTA Awards, de Golden en de Oscars (zes nominaties waaronder die voor beste regie).

De Amerikaanse bisschoppen vinden dat “de film benut moet worden om slachtoffers van seksueel misbruik een luisterend oor te bieden en tegelijk ook om aan het publiek duidelijk te maken dat grote vooruitgang is geboekt bij de preventie en de bestrijding van seksueel misbruik” Artikelen die zij nadien publiceerden, moeten duidelijk maken dat de Amerikaanse kerk ‘dramatisch en permanent’ is veranderd sinds ‘The Boston Globe’ in 2002 de omvang van het misbruik aan het licht bracht.

Nederland

Spotlight van regisseur Tom McCarthy is deze week in voorpremiere in Nederland en vanaf donderdag 28 januari regulier in Pathe-bioscopen te zien. Onderzoeksjournalist Robert Chesal was samen met Joep Dohmen afgelopen vrijdag te gast bij DWDD (fragment). Zij brachten het seksueel misbruik in Nederland aan het licht. Vooral Chesal herkent veel aspecten van de film in zijn werk naar het seksueel misbruik in de rooms-katholieke kerk in Nederland. En dat is een aanbeveling op zich.

(foto: screenshot uit trailer)