De aanleiding voor een bedevaart is heel divers en vaak plaatsgebonden. Toch kunnen een aantal kenmerken worden genoemd. Een bedevaart kan een ascetische oefening zijn voor de pelgrim. Boetedoening kan een andere reden zijn: het achterlaten van aardse zonden. De kerk ziet bedevaarten nog steeds als een uiting van het levende geloof. De zin ervan valt of staat met dat geloof en de waarde die iedere individuele gelovige eraan hecht: valse of oprechte bedoelingen.

Op bedevaart

Een bedevaart voert de pelgrim naar plaatsen waar het goddelijke zich heeft openbaart, of naar plaatsen van herinnering aan gebeurtenissen uit het leven van heiligen, Maria of andere vooraanstaande geestelijken en gelovigen. Een bedevaart kan dan worden gezien als de zoektocht naar het leven, of de zoektocht naar God. Daarnaast kan een bedevaart uiteraard ook ontspanning bieden: het brengt een reiziger in contact met andere cultuur, een andere omgeving, het reizen op zich en nieuwe ervaringen. Tegenwoordig bieden reisbureaus dan ook pelgrimstochten of bedevaarten aan.
In de loop der tijd zijn er vele duizenden bedevaartsplaatsen en -oorden ontstaan.

Ontstaan

Bedevaarten zijn niet exclusief een katholieke aangelegenheid. De Egyptenaren, Grieken, Romeinen in de westerse wereld, of de hindoes, islamieten en boedhisten in de oosterse wereld kennen bedevaarten. Zo behoort de bedevaart naar Mekka voor islamieten tot de vijf heilige plichten van het geloof en is de plaats Lhasa een bedevaartsoord voor boedhistische monniken.

Sinds de tweede eeuw na Christus ontstaan pelgrimages. Bekend is dat Constantijn de Grote in de vierde eeuw naar Jeruzalem reisde om herdenkingsplaatsen te stichten, zoals de Heilig Grafkerk, de plaats van het overlijden van Jezus. Palestina wordt als één van de eerste en belangrijkste bedevaartplaatsen gezien. Zo belangrijk, dat Karel de Grote verdragen met de arabieren sloot om de veiligheid van de bedevaartgangers te waarborgen.
Ook de plaats Rome is een belangrijke bedevaartsplaats. Dezelfde Constantijn de Grote liet een basiliek bouwen op het graf van Petrus, In de vroege Middeleeuwen waren graven van heiligen een plaats van geloofsbeleving en reden om te pelgrimeren. Vooral de plaatsen waar heiligen waren bijgezet, in kerken, kapellen of elders, waren het doel van de reis. Een eerste voorbeeld komt uit de vijfde eeuw, waarin vele pelgrims de reis naar Tours ondernamen om het graf van Sint Martinus te bezoeken. Het belangrijkste bedevaartsoord buiten Rome is Santiago de Compostela in Noord-Spanje, de vereringsplaats van Jacobus de Meerdere. Naar deze belangrijke plaatsen van pelgrimages ontstonden vaste wegen, de pelgrimsroutes.