Vaticaanstad

    Geografie

    Het centrum van de wereldwijde katholieke kerk is het Vaticaan. De naam Vaticaan is wellicht afkomstig van de Etruskische plaats ‘Vaticanum’. Vaticaanstad is het kleinste onafhankelijke land ter wereld. Het is ontstaan in 1929 en heeft ongeveer 890 inwoners. Het oppervlakte is 0,44 vierkante kilometer. Vaticaanstad wordt geheel omringd door Rome. Tot het grondgebied van het ministaatje behoren enkele plaatsen in de stad Rome, alsook het zomerverblijf van de paus, Castel Gandolfo. De Paus staat aan het hoofd van de kerk en is dus ook staatshoofd van Vaticaanstad.

    Gebouwen

    Vaticaanstad kent beroemde gebouwen en musea, die alle op de Unesco monumentenlijst van werelderfgoed staan. Het belangrijkste gebouw is de Sint Pietersbasiliek of San Pietro in Vaticano. Constantijn de Grote liet de eerste Vaticaanse basiliek bouwen op de plaats waar volgens de overlevering het graf van Petrus moest liggen. De bouw van de basiliek (met een middenschip en vier zijbeuken) begon in 324 en werd in 349 voltooid.
    Voor deze kerk stond een quadriporticus, waarvan het interieur met waardevolle mozaïeken, fresco’s en belangrijke monumenten was verfraaid. Onder paus Julius II begon de eigenlijke nieuwbouw van de St. Pieterskerk: hij droeg Donato Bramante op het project voor te bereiden, zoals dank zij een tekening van Antonio da Sangallo en een medaillon van Caradosso bekend is geworden. Het ontwerp kwam tegemoet aan het klassieke ideaal van symmetrie: een centraalbouw met een koepel in het midden en vier kleinere koepels op de delen van de plattegrond in de vorm van een Grieks kruis.

    Dezelfde paus Julius II gaf Michelangelo de opdracht om een plafond te schilderen van een kapel in het Vaticaan. Het was niet zo maar een kapel. Het was de Capella Sistina, ofwel de Sixtijnse Kapel, nu de beroemdste zaal van de Musei Vaticani. De bouw van de kapel begon in 1473 en duurde acht jaar. Architect is Giovanni dei Dolci. De Sixtijnse kapel dankt zijn naam aan paus Sixtus IV, die de opdrachtgever van de kapel was. De rechthoekige kapel, met zijn afmetingen van 40,5 x 13,2 en een hoogte van 20,7 meter wordt door zes vensters, aan beide lange zijden, verlicht.
    Het marmeren hek en de zangerstribune zijn gemaakt door Andrea Bregno. De muurvlakken onder de vensters zijn in 1481-1483 door verschillende beroemde kunstenaars van fresco’s voorzien: Botticelli, Ghirlandaio, Cosimo Rosselli, Piero di Cosimo, Perugino, Pinturicchio, Luca Signorelli en Bartolomeo della Gatta.

    Op de eenvoudige, rechthoekige muurvlakken zijn aan de linkerkant scènes uit het leven van Mozes en aan de rechterkant de episoden uit dat van Jezus afgebeeld. Tussen de vensters zijn portretten van 28 pausen geschilderd. Michelangelo was vier jaar mee bezig met de plafondschilderingen (1508-1512). Terwijl hij de schilderingen maakte lag hij constant op zijn rug. Het plafondgewelf maakte samen met zijn fresco ‘Het Laatste Oordeel’ de kapel tot het hoogtepunt van de renaissance-schilderkunst.

    De Vaticaanse musea bestaan behalve uit de Sixtijnse kapel uit een veelheid van musea, die vele hoogtepunten uit de westerse cultuurgeschiedenis herbergt: werken van onder andere Fra Angelico, Giotto, Leonardo da Vinci, Rafael, Michelangelo, Bernini en Bramante, alsook Etruskische, christelijke, wereldlijke, etnologische en Egyptische kunst en eeuwenoude documenten in de Vaticaanse bibliotheek en archieven.

    Bestuur en economie

    De Regimini Ecclesiae Universae is de grondwet van Vaticaanstad. In dit document wordt aan de paus de volledige wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht toegekend. Het dagelijks bestuur wordt gevoerd door een commissie van kardinalen, samen met de kardinaal-staatssecretaris. De inkomsten bestaan vooral uit de verkoop van postzegels en heffing van entreegelden voor de Vaticaanse musea. Vaticaanstad heeft de euro als munteenheid. Vaticaanstad drijft op de miljoenen toeristen en pelgrims die het staatje jaarlijks bezoeken. De Heilige Stoel is het bestuur van de Rooms-Katholieke Kerk, en staat los van het bestuur van Vaticaanstad. Doordat er geen scheiding is tussen kerk en staat, komen bestuur van Vaticaanstad en bestuur van de Rooms-Katholieke Kerk samen in de persoon van de paus. Vaticaanstad is een theocratie, net als Iran en het Verenigd Koninkrijk.

    Zouaven en Zwitserse garde

    Sinds 1861 wordt de paus verdedigd door Zouaven: katholieken die naar Rome trokken om er in krijgsdienst van de paus te treden. Onder andere via Oudenbosch verzamelden de Zouaven zich om naar Rome af te reizen. De Zwitserse Garde bestaat uit louter katholieke vrijwilligers, die de Zwitserse nationaliteit hebben, minimaal 1,74cm lang moeten zijn, tussen de 19 en 30 jaar oud en ongehuwd. De garde bestaat uit 120 officieren en soldaten. Zij hebben als functie ordebewaking, erediensten als schildwacht en begeleiding bij audiënties en officiële bezoeken, veiligheidsdienst en persoonlijke beveiliging. Op 6 mei leggen nieuwe recruten de eed af. De vrijwilligers dienen twee jaar en hebben dan de Vaticaanse nationaliteit.

    Het uniform van de Zwitserse garde – met opzichtige blauw-geel-rode motieven – zou zijn ontworpen door Michelangelo.

    Daarnaast is er een blauw uniform voor het alledaagse leven. Iedere gardist wordt nog steeds getraind in het gebruik van zwaard en hellebaard, maar hebben uiteraard ook bezit van moderne wapens, als automatische pistolen.

    De Zwitserse garde ontstond in 1506 toen paus Julius II tweehonderded hellebardiers uit Zwitserland vroeg om de kerkelijke staat te dienen en het apostolisch paleis te verdedigen. Vaticaanstad wordt verder bewaakt door veiligheidsfunctionarissen en de Italiaanse politie.