‘Weiger het werk niet’ stelt teleur

‘Dit boek over kardinaal Eijk is géén biografie. Daarvoor is Eijk nog te jong, zeker in zijn ambt. Mijn doel is met dit boek om Wim Eijk nader voor te stellen aan een zo breed mogelijk publiek’. Zo begint het boek ‘Weiger het werk niet’ over de aartsbisschop van Utrecht. Het boek is van de hand van Bert van Nieuwenhuizen, oud-redacteur Opinie van het Utrechts Nieuwsblad. Maar het boek stelt stevig teleur.

Wim Eijk is een controversiële man in de RK Kerk. Enerzijds is de aartsbisschop geliefd bij meer conservatieve katholieken vanwege zijn ferme standpunten over liturgie en ethische kwesties. Anderzijds is hij verguisd door kritische geloofsgenoten die hem starheid en machtsmisbruik verwijten. Zo moest mgr. Eijk het enkele weken geleden ontgelden in de publieke opinie toen hij pater Harry Huisintveld verbood een jaar lang de eucharistie te vieren in diens parochie. Reden: Huisintveld had een liturgisch bijzonder creatieve Witte Donderdagviering in elkaar gedraaid. Reden voor Eijk voor hard ingrijpen. En zo zijn er wel meer voorbeelden waarbij mgr. Eijk de tongen flink losmaakt.

Vragen

De mens achter de kerkelijke functionaris komt in deze hele media-aandacht niet zo naar voren. De aartsbisschop kreeg het verwijt ‘niet empathisch’ te zijn in zijn reactie op het seksueel misbruikschandaal dat de rooms-katholieke kerk teisterde. Veel katholieken zijn daarom erg nieuwsgierig hoe het ‘van binnen’ werkt bij hun kardinaal. Wat zijn z’n spirituele bronnen? Hoe kijkt hij aan tegen het beeld dat van hem in de media geschetst wordt? Twijfelt hij wel eens aan zijn eigen oordeel? Vragen die schreeuwen om een antwoord.

Niets nieuws

Het boek ‘Weiger het werk niet’ (Eijks wapenspreuk luidt: Noli recusare laborem) van Bert Nieuwenhuizen lijkt in eerste instantie een welkom antwoord op deze vragen te bieden. Volgens de auteur heeft hij enkele ‘indringende gesprekken’ met de kardinaal gehad, met uitdrukkelijke steun en hulp van diens secretaris-generaal Hans Zuijdwijk. Wat de auteur de lezer opdient, is echter alles behalve nieuw. Het boek bestaat voor een niet onbelangrijk deel uit citaten uit eerdere interviews die de kardinaal gegeven heeft, of uit langere citaten uit documenten van anderen. Zo vertelt Lodewijk Winkeler (van het Katholiek Documentatiecentrum, hetgeen Van Nieuwenhuizen vergeet te vermelden) in een ingezonden brief in de NRC over de houding van mgr. De Jong ten opzichte van de Duitse bezetter. Heel aardig, maar wat heeft dat met ‘onze’ Eijk te maken? Alleen dat ze op hetzelfde adres gewoond hebben, Maliebaan 40, Utrecht?

Slordige presentatie

Behalve dat het materiaal niet echt nieuw te noemen is, is de presentatie van het materiaal erg slordig. De auteur springt voortdurend voor- en achteruit door de tijd, zonder dat daar een duidelijke aanleiding voor is. Anekdotes, citaten, achtergrondinformatie en krantenartikelen volgen elkaar onregelmatig op. Je hebt als lezer voortdurend het idee dat je de gedachtekronkels van de auteur volgt, die zonder redactionele zeef aan het papier zijn toevertrouwd.

Kritiekloos

Nergens neemt de auteur kritische afstand van het subject van zijn boek. Nergens worden verwijten aan het adres van mgr. Eijk serieus genomen, doch louter afgedaan als vervelende achtergrondruis. Zo citeert Van Nieuwenhuizen Eijk: ‘Ik sta open voor kritiek. Maar ik wil ook graag de gelegenheid krijgen om mijn eigen antwoord te kunnen geven, en daar ontbreekt het in het huidige mediaklimaat helaas nog wel eens aan.’ Even verderop staat onder een foto van een journalist die mgr. Eijk interviewt: ‘altijd bereid de media te woord te staan’. Hoe rijmt Van Nieuwenhuizen dat met de uitspraken van diezelfde mgr. Eijk in de Trouw van afgelopen februari waarin hij ‘zijn bisschoppen’ afraadt in de media te verschijnen en zelf zegt ‘zoveel mogelijk verzoeken van de media’ af te wijzen?

Mgr. Eijk verdient een beter boek. En de Nederlandse katholieken verdienen dat ook.

Weiger het werk niet: Wim Eijk, aartsbisschop van Utrecht. Bert van Nieuwenhuizen. Uitgeverij Aspekt, 2013.  ISBN 9789059119451. Prijs 19,95 (paperback)