CU jaagt op katholieken vanuit electoraal belang

0
1286

‘We’ mogen als katholieken blij zijn met de Christenunie. Maar dat is onzin. De CU heeft de jacht op katholieken geopend uit electoraal belang.

Het traditionele huwelijk tussen katholieken en het CDA bestaat niet meer. VU-politicoloog André Krouwel noemde vorig jaar dat het katholieke smaldeel in de CDA richting VVD en PVV opschuift. “Krouwel constateert een nood aan een katholiek CDA-gezicht dat waarden propageert die van oudsher meer met het katholicisme dan met het protestantisme worden geassocieerd.”, aldus Katholiek Nederland in juni 2010 . Maxime Verhagen is bij Brabantse en Limburgse katholieken niet populair en ook volgens politicoloog Philip van Praag (UvA) is het armoe troef voor katholieken bij het CDA. En als CDA-prominenten als Willem Aantjes op de Christenunie stemmen uit protest, dan kan de electorale jacht worden geopend.

Vorig jaar peilde Maurice de Hond, in opdracht van EO’s Door de wereld, dat katholieken naar de VVD kijken én dat voor het eerst de Christenunie populairder is dan het CDA. Dat is opmerkelijk. Tot 2009 waren katholieken niet zeer welkom bij die partij. CU’er Meindert Leerling riep in 2008 nog dat katholieken ‘geen actieve functies’ in de CU mogen vervullen en dat is nog steeds praktijk, een witte raaf daargelaten.
Lidmaatschap is fundamenteel probleem
Remco van Mulligen, secretaris van de werkgroep Katholieken binnen de CU, bepleit dat ‘we’ blij mogen zijn met de Christenunie. Hij preekt daarbij voor eigen parochie, als ex-protestant én lid van de CU.

Want de CU is op fundamenteel niveau géén optie voor katholieken en de partij behandelt katholieken als tweederangburgers. Dit heeft te maken met de grondslag van de Christenunie en dan met name de Drie Formulieren van Enigheid (3F1). Letterlijk staat in de Uniefundering:
De ChristenUnie erkent Gods heerschappij over het staatkundig leven, dat de overheid door God is gegeven en in zijn dienst staat en dat christenen de verantwoordelijkheid hebben actief te zijn in de samenleving. Zij fundeert haar politieke overtuiging op de Bijbel, het geïnspireerde en gezaghebbende Woord van God, die door de Drie Formulieren van Eenheid wordt nagesproken en die ook voor het staatkundig leven wijsheid bevat.
De 3F1 betreffen drie gereformeerde theologische geschriften: de Nederlandse Geloofsbelijdenis, de Heidelbergse Catechismus en de Dordtse Leerregels. De Nederlandse Geloofsbelijdenis accepteert het bestaan van apocriefe geschriften, maar waardeert deze niet zoals de RK dat doet. Ook leerregels uit de Traditie en geschriften van heiligen worden niet erkend. Tevens wordt in artikel 29 de ‘valse kerk’ aangehaald, waarmee, zeker door zeer orthodoxe christenen, de RK Kerk wordt bedoeld. Evenzo wordt de paus niet geaccepteerd en de Eucharistie als afgoderij bestempeld. De Dordtse Leerregels gaan nog een stap verder door katholieken als antichrist te beschouwen: ‘Want deze kerk was door Gods machtige hand verlost van de tirannie van de roomse antichrist en van de verschrikkelijke afgoderij van het pausdom.”

Nu kun je zeggen dat de Uniefundering een klein onderdeel is van de christelijke praktijk van de partij. Ook kun je zeggen dat de Dordtse leerregels oude teksten zijn die in zijn context van die tijd moet worden beschouwd.
Zeker. Maar waarom staat het er dan nog steeds, en waarom moet je dit deze formulering onderschrijven?
We hebben het immers over een aantal principiële leerstellige elementen van het katholiek geloof: Eucharistie, paus en Traditie. De Uniefundering is op die elementen ronduit antikatholiek.

Toch weigert de CU deze ronduit schofferende tekst aan te passen. Hoewel, Gert-Jan Schepers, directeur van het wetenschappelijk instituut van de partij, twitterde mij vandaag:
‘In het samen optrekken met katholieken en protestanten is gekozen voor groeimodel. CU-lidmaatschap is iig geen belemmering. Maar ik sta wel open voor een bijgestelde grondslagsformulering. Dat gaat tzt nog weleens over gesproken worden, denk ik”

Het lijkt, vlak voor de verkiezingen, uit electoraal oogpunt wenselijk dit te zeggen.

De vraag is hoe serieus de CU is in het bijstellen van de Uniefundering. Hoe rekkelijk is men? Het begrip ‘ter zijner tijd’ is zeer rekkelijk. Echter, de grondslag is al zo vaak besproken en leidde eerder tot verdeeldheid dat tot unie van christenen dat een serieus gesprek daarover liever uit de weg wordt gegaan. Arie Slob waarschuwde daar twee jaar geleden nog voor. Bovendien ontbreekt op de wil tot aanpassing van deze tekst. Rouvoet verklaarde in 2006: ‘De belijdenisgeschriften hebben voor ons politieke relevantie, maar wie lid wordt van de ChristenUnie hoeft niet de drie formulieren van Enigheid te onderschrijven. Je onderschrijft alleen de grondslag dat wij elkaar kunnen vinden op het betrouwbare Woord van God zelf. Punt! Tegen katholieken zeg ik: begrijp nu dat ik in deze jonge partij geen ingewikkelde grondslagdiscussies wil, terwijl dat ook niet nodig is. Want wij hébben katholieke leden.’

Echter: op de website van Arie Slob en andere CU-websites staat nog steeds dat alle leden, dus ook katholieke, de uniefundering moeten onderschrijven (ofwel: goedkeuren, zich verenigen met).

Hoeveel ruimte is er voor gesprek? Tot op dit moment laat de Christenunie weinig resultaat zien. Katholieken kunnen weliswaar lid worden, maar zijn tweederangslid. Hoewel katholieken toetreden, is pas sinds deze maand één katholiek in een ‘volksvertegenwoordige functie’ actief. Waarschijnlijk is dat Van Mulligen zelf, die als buitengewoon raadslid (dus stand-in) in Amersfoort actief is. Sinds de quote van Rouvoet in het KN zijn vijf jaar verstreken, maar is er niets wezenlijks veranderd.

Een wezenlijke discussie over de grondslag ligt gevoelig. Ik zie daarbij de knelpunten: interne verdeeldheid, cultuurverschillen in politieke beleving tussen katholieken en protestanten, behoud van de achterban, angst voor terugkeer naar grote broer CDA zijn er een paar. Terwijl de partij door een wezenlijke grondslagdiscussie daadwerkelijk kan uitgroeien tot een brede christelijke partij. Een jonge christelijke partij zou juist wel grondslagdiscussies moeten hebben. Apostolische geloofsbelijdenis, Nicea, sociale encyclieken, de Charta Oecumenica, pauselijke documenten rond de eenheid van de christenen. Er is genoeg stof voor gesprek als de wil er is. Vergelijk de intensieve debatten bij de start van D66 of de stevige debatten van communisten, socialisten en christenen die in 1989 leidde tot het samengaan in GroenLinks.

De Christenunie flirt met katholieken, maar laat zowel in haar fundament als in de praktijk voor katholieke leden niet veel zien. Tot het moment dat de Uniefundering fundamenteel wordt aangepast en katholieken echt gelijkwaardig actief zijn, kunnen katholieken ‘slechts’ strategisch stemmen op CU om door hen gewenste politieke combinaties allianties te realiseren. En dat alles volgens het eigen geweten, uiteraard. Dat is zeer katholiek.

Eric van den Berg

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here