Dagboek Rome 2: Brug slaan over troebel water

0
1201

De Rooms-Katholieke Kerk wil graag moderne media gebruiken om het evangelie uit te dragen. Maar hoe doe je dat, als je al een tijdlang vooral met negatief nieuws de aandacht trekt? In Rome begon maandag een driedaags congres over kerk en communicatie.

“Ik heb het idee dat ik in troebel water zwem. Maar, wat je ook wilt zeggen. Dat het water troebel is, komt niet door de media.’’ Rachel Donadio van The New York Times legt het mes direct op tafel. ,,Het Vaticaan is een wereldkerk en een wereldmacht, maar het handelt soms als een Italiaans dorpje.’’ Donadio is verantwoordelijk voor de verslaglegging rond seksueel misbruik. ,,Schrijven over het Vaticaan is het moeilijkste dat ik in mijn carrière meemaak. Ik wil weten wat er gebeurt hier in het Vaticaan. Als ik iets vraag krijg ik goede uitleg, maar achteraf blijkt dat volstrekt iets anders wordt bedoeld. Je moet je lenzen afstemmen om te begrijpen wat er wordt bedoeld.’’

Tijdens de ontmoeting met vier internationale journalisten op het katholieke mediacongres in Rome komt de kloof van de kerkelijke cultuur en de mediacultuur aan de oppervlakte. Volgens Rome-correspondent Maarten van Aalderen, van BNR Nieuwsradio en De Telegraaf, komt de kerk er niet onder uit om te gaan met de wetten van een mediacultuur. De vorige paus kon dat heel goed. ,,Hij wist de impact van het kussen van de Koran of het bezoeken van de Klaagmuur. Dat zijn mediastatements die iedereen direct begrijpt. Ook de diepere lagen.’’ Van Aalderen noemt het pontificaat van paus Benedictus XVI vanuit dit perspectief een reeks van ongelukkige misverstanden. Ruzie maken met moslims, dat is nieuws. Ontkennen van de holocaust is nieuws. Terwijl er ook een andere boodschap werd afgegeven. Van Aalderen bevestigt de woorden van filosoof Jose Maria la Porte eerder op het congres. ,,De kerk worstelt met de snelheid van het nieuws en het langzame fundamenteel denken in eeuwen. Een briljant theoloog als deze paus moet de kloof overbruggen tussen de theologische elite en het gewone volk.’’ Helaas voor de kerk moet de krant van morgen worden gevuld. Dus is niet reageren geen optie. ,,Het vergroot het idee dat de kerk niet wil praten. Terwijl dat niet zo is. Als journalisten niets horen, gaan ze dieper graven of er iets te vinden is. Dat is iets anders dan dat het klopt dat er een doofpot bestaat’’, aldus Van Aalderen. Gian Guido Vecchi van de Italiaanse krant Corriere della Serra bevestigt dat. ,,Ik heb geen tijd om te wachten tot ik word teruggebeld door een perschef. De witte pagina’s moeten worden gevuld. En reken maar dat ik dat doe.’’

Wim Peeters, perschef van het bisdom Haarlem-Amsterdam, stemt in met de constatering van Van Aalderen. ,,Hij maakt die tegenovergestelde posities die typisch katholiek zijn heel duidelijk. In ons geloof zijn er altijd twee aspecten aan alles. Het is God én mens. Incarnatie wil zeggen dat het goddelijke in de schepping komt. Dat betekent dat je als perschef uitlegt wat de kerk in een bepaalde situatie aan concrete punten doet. Wij zijn geneigd om heel snel een bepaald standpunt in te nemen, maar er zitten altijd veel meer aspecten aan. Als je niet katholiek bent, overvalt dat je en dat is moeilijk te begrijpen. Hoe kan de kerk bidden voor de daders van seksueel misbruik? Die mensen moeten ook in de hemel komen. Vader vergeef het hen, want ze weten niet wat ze doen! Onze gerechtvaardigde menselijke boosheid wordt in het katholieke geloof getemperd door het besef dat er iemand is geweest die heeft geleden voor ons. Dat is het mysterie. Dan kom je op het niveau van het geloof.’’

De Italiaanse journalist Vecchi vindt dat de kerk heldere informatie moet geven. “Help ons met ons werk.” Donadio van de The New York Times is het daarmee eens. “Wij zijn niet gespecialiseerd in canoniek recht. Er is een verschil in geen informatie geven en journalisten helpen om informatie te verzamelen.”

“De hoofdletters en de getallen zijn voor mij en de bijvoeglijke naamwoorden zijn voor de journalist. Dat is hun duiding, en als perschef mag ik dat vragen”, vindt Peeters. “Je kunt beginnen met een soort veelgestelde vragenlijst op de website. Bij het bisdom Haarlem-Amsterdam willen we dat doen. Binnenkort lanceren we onze nieuwe website en dan kunnen we daarmee beginnen. Tegelijkertijd zal dat niet alles oplossen. Het zal voor de kerk nooit simpel zijn om haar geloofsleven te communiceren. Als de apostelen vragen aan Christus: Waar woon je, dan zegt Jezus: Kom maar kijken en Hij geeft geen concreet antwoord. Dat is wat de kerk ook zegt. Het leven van de kerk kan niet in korte statements worden uitgelegd.’”

Dit artikel van 28 april 2010 is deel 2 uit een drieluik dat vorige week in Nederlands Dagblad verscheen.