Frank Bosman: “Eigenzinnige houding San Salvator moest leiden tot clash met bisdom”

0
1020

De San Salvatorparochie in Den Bosch gaat niet akkoord met de benoeming van hulpbisschop Rob Mutsaerts als waarnemend pastoor tot 1 november. Een nieuwe controverse met louter verliezers, vindt theoloog Frank Bosman.

De gemoederen lopen, zoals vaker in dit soort situaties, hoog op. De liberale katholieken lopen te hoop tegen de harde, bestuurlijke lijn van het bisdom. En het bisdom stelt in summiere berichten zich op het standpunt dat ze niets onwettigs doet. De afgelopen jaren waren meer parochies het toneel van ruzies tussen conservatieve pastores door het bisdom ‘ingevlogen om schoon schip te maken’ en liberale kerkbesturen die vaak een zekere traditie hebben opgebouwd waarin ze hun pastorale zaken zelf regelen. De San Salvator zit sinds 2007 zonder vaste pastoor. Kerkdiensten worden sindsdien geleid door eigen mensen.

Bisdom staat in haar recht
Wat iedereen ook gevoelsmatig van de hele onverkwikkelijke situatie vindt, is het goed om als eerste te beseffen dat bisschop Hurkmans van Den Bosch kerkjuridisch in zijn volle recht staat. De bisschop mag zelf weten wie hij als pastoor in een parochie aanstelt, ook als die pastoor tevens hulpbisschop van zijn eigen diocees is.
De San Salvator argumenteert dat de functie van vicaris-generaal (die hulpbisschop Mutsaerts ook bekleedt) niet te combineren is met die van waarnemend pastoor. Bij een geschil tussen bisdom en parochie zou hij vanuit beide functies het belang van de parochie niet kunnen verdedigen. Hoewel de constructie natuurlijk voor alle partijen onprettig en onhandig is om in te werken, is er kerkjuridisch niets tegen in te brengen.

Oorlogstaal vanuit de parochie
Bovendien moet de San Salvator in alle eerlijkheid toegeven dat de eigen eigenzinnige pastorale houding van de afgelopen jaren wel tot een clash met het bisdom moest leiden. Een bisschop is immers verantwoordelijk voor de eenheid in liturgie en leer in zijn diocees, en niemand zal ontkennen dat de betreffende parochie zich daar weinig aan gelegen heeft laten liggen (zie canon 392 van het kerkelijk wetboek). Onder andere het openlijk inzegenen van homohuwelijken, wat je ook van de leerstelligheid omtrent het onderwerp mag vinden, is een oorlogsverklaring aan het adres van de residerende bisschop. Zo wordt hij tot ingrijpen gedwongen, wil hij geen gezichtsverlies lijden.
De angst voor gezichtsverlies – in de kerk werken ook maar mensen – zorgt er ook voor dat een verdere dialoog onmogelijk wordt. De San Salvator heeft ervoor gekozen hun standpunt via de media naar buiten te brengen. Elk overleg in de informele sfeer is hierdoor onmogelijk geworden. Bovendien kan een bisdom niet anders op allerlei verhalen in de media reageren dan kort en zakelijke persberichten uit te geven. De reactie daarop is dan weer, heel voorspelbaar, dat de kerk hard en koud is in haar houding.

Het bestuur van de San Salvator kan wel beweren dat zij de nieuwe pastoor niet zal accepteren – oorlogstaal doet het altijd goed in dit soort situaties, maar dat is kerkjuridisch onmogelijk. De pastoor staat onder gezag van de bisschop en daarom is hij de enige die iets tegen de pastoor kan ondernemen (zie canon 515). Dat de praktische werksituatie in een dergelijke parochie natuurlijk vreselijk is, moge duidelijk zijn.

Controverse bisschop en parochie
Dit alles gezegd hebbend, is het tevens heel goed te begrijpen dat de Salvator-parochie zich onder curatele voelt gesteld. Zij is feitelijk onder curatele gesteld. Dat voelt als een forse ingreep in de eigen zelfstandigheid van de parochie. Dat is het ook. Wat ook de sfeer niet te goede komt, zijn de controversiële uitlatingen van mgr. Mutsaerts. Toen hij nog geen hulpbisschop was heeft hij zich uitgelaten over ‘bizarre toneelstukjes’ die iedere week in de Bossche San Salvatorkerk worden opgevoerd. Hij kondigde in een open brief de ondergang van de kerk aan vanwege bijvoorbeeld een homohuwelijk dat in de kerk werd afgesloten. De kerk was volgens hem uitgeleverd aan heidenen. ‘Er zal best een publiek voor zijn, maar Gods Zoon komen we er niet meer tegen’, schreef hij destijds. Mutsaerts grossiert in dit soort onhandige uitspraken.

De uitkomst uit het geheel is sowieso droevig. De San Salvatorgemeenschap zal splijten onder de bisschoppelijke druk. De ene helft zal het moede hoofd buigen en de restauratie van Mutsaerts slikken. De andere helft zal de parochie verlaten, en wellicht ook het geloof an sich. En dat is verlies, ook voor de grote Roomse Kerk. Het lijkt alsof er in de Nederlandse kerk meer en meer een voorkeur ontstaat voor een ‘heilige kerk’: weinig gelovigen meer over, maar allemaal even strikt in de leer. Deze ecclesiologie, deze kerkleer die mikt op de kleine, heilige rest van Israël vloekt uiteindelijk met Christus’ opdracht de Blijde Boodschap te verkondigen tot de uiteinden der aarde.

Heeft de San Salvator de curatele aan zichzelf te danken? Ja.
Staat de bisschop in zijn recht? Ja.
Maar de winst kan alleen een negatieve zijn.

Frank Bosman
Verscheen eerder vandaag op Kerknieuws.nl
Zie ook zijn blog www.goedgezelschap.eu

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here