De Hokjesman respectvol en stereotiep over ‘de katholieken’

0
2666

Respectvol in al haar stereotypie. Zo kan in het kort de uitzending van De Hokjesman worden getypeerd. Gisteren werd de vijfde aflevering uitgezonden, speciaal gewijd aan ‘de katholiek’.

De Hokjesman toog naar het katholieke zuiden. Want volgens De Hokjesman is dat de plek waar katholieken zijn. Vanwege de drang naar gezelligheid. Er wordt gesproken over het moeten van vroeger. “Je moest drie keer per dag naar de kerk, je moest met de pastoor praten,” zeggen ze in het café. De pastoor met de bijbel in de ene hand, en een biertje in de andere. Die bestaat volgens De Hokjesman nog in het Zuid-Limburgse Banholt. De plaats waar de H. Gerlachus wordt vereerd. Eens per jaar wordt daar de Gerlachusboom geplant met een geheel eigen, Limburgse traditie. Een authentiek geloof in de praktijk.

Vanuit het katholieke zuiden reist De Hokjesman naar het protestantse noorden. Letterlijk gaat hij de brug over. Daar zijn ‘andere katholieken’: zij die het hoofd boven water moesten houden, zij zouden halsstarriger zijn en diepgeloviger. De bezielde katholiek is er schaars. De bisschop van Haarlem geeft er een verdiepingsweekend voor de jongere katholiek. Getoond worden beelden van de Eucharistische Aanbidding, die de jonge katholiek “overweldigt door ontzag”: een klassieke kerk vol tradities.

Dat wordt vervolgens tegenover de ‘vrijzinnige’ katholieken gezet, die willen praten over homo’s, abortus en vrouwelijke priesters. Uit verzet verzamelen zij zich in een protestantse kerk, aldus De Hokjesman. “Ze voelen zich aangevallen door de aartsbisschop en onder de naam Bezield Verband verzetten zij zich tegen sluiting van kerken”.

Dan volgt een rondleiding door het bisschopshuis van Haarlem-Amsterdam. Met 25 zielen in het bisschopshuis, met de bisschop, de administratieve krachten en de ‘major domus’. Het gaat over de verkoop van het bisschopshuis en omvorming tot het hotel ‘Bishop’s Palace’. En wat blijkt uit dit inkijkje: bisschop Punt kijkt ’s avonds naar tv, noemt zichzelf een zapper en in zijn bibliotheek staan het Tibetaanse dodenboek en de I Tjing.

Bisschop Punt geeft aan dat de kerk krimpt, maar ook vitaler wordt. Kortom: de H. Restkerk, de devote katholieken die het er echt toe doen. Dan een scherpe cut in de opname: als je er een beetje bij hangt en je geloof niet zo diep is, dan val je in deze tijd wel af. Je wordt er niet populair van wel en niet geëerd van. Je moet je verdedigen. Cut. En even het misbruik aanstippen. ‘Door mijn grote schuld.’ Terug naar bisschop Punt. ‘We zijn er om een verwijzing te zijn dat God bestaat, dat God liefde is. Vergeving is kern van het christendom.’ En Bezield Verband? Ach. æDe jeugd wil dat niet. Die wil gewoon het orthodox christendom. En in de rest is men niet geïnteresseerd.’

De logische vervolgstap van De Hokjesman is om met die jonge katholieken te praten, zij die de toekomst van de H. Restkerk vormen. ‘Ik denk dat we als jongeren in de kerk collectief streven naar de heiligheid, naar het ideaal van goed mens zijn.’ En een jongen die een kloosterweekend beleeft, ‘spoort niet’ volgens zijn collega’s. De jongere pelgrims lopen door Amsterdam, midden in de nacht. Precies, de Stille Omgang.

De Hokjesman reist door. We ontmoeten de Nijmeegse publicist Anton de Wit, in beeld als acoliet. Voor hem is de kerk een enorm gebouw met veel kamers. Hij wandelt er graag door heen, met eerbied voor het allerheiligste en het citeren van Gerard Reve. En de ontmoeting met protestanten. ‘Een katholiek kan lachen over zijn geloof. Een protestant heel moeilijk’, waarbij De Wit met een vingertje wijst. ‘Voor katholieken is humor een vorm van intimiteit.’ Lachen met God is een vorm van eerbied, zegt hij. Vrijzinnig is hij niet. ‘De vrijzinnigheid eet zijn eigen kinderen op. Er kan niets op groeien. Er zit alleen maar teleurstelling en heel weinig initiatief en levenskracht. Het is vermoeid, het is oud, het is op sterven na dood.’

Het is de bekeerde, orthodoxe katholiek, die volgens zijn vrouw zich moet verdedigen ‘voor het feit dat je gelovig bent. En katholiek, dat is nog een graadje erger’. Je krijgt een hoop naar je hoofd. En dan opnieuw het misbruik. ‘Het misbruik wordt misbruikt om de katholieke moraal aan te vallen.’

Conclusie: De Hokjesman ging op zoek naar de katholiek en vond de stereotiepe katholiek. De vrijzinnige en de orthodoxe katholiek. Zij worden respectvol en met tact in beeld gebracht. De Hokjesman vond het stereotiepe Bourgondische katholieke leven in het zuiden, en ontmoette devote jonge katholieken boven de rivieren. De beelden zijn zeer fraai.

De pastoraal werker, de diaconale krachten en armoedebestrijders, de gevangenispastores en de dagdagelijkse katholiek, die leven integreert in de dag van vandaag, in de stad of het dorp. En de religieuzen: niet present. Of zij die gewoon hun werk doen en die zich niet verbeten uitlaat over de aartsbisschop, noch zich aangevallen voelt in haar eigen geloof: die vind je niet in de uitzending. Maar ja, dat is ook moeilijk in beeld te brengen. Te genuanceerd misschien voor tv.

Nondeju.

Bekijk de uitzending via Uitzending Gemist.