Handboek christelijke meditatie nice-to-have aankoop

0
1826

‘Christelijke meditatie is te zien als een periodiek herhaalde persoonlijke rite van afzondering in stilte, waarbij een onderbreking wordt gezocht in de tijd en in mentale processen. Hierbij vindt inkeer plaats in verbinding met de goddelijke dimensie van ons bestaan via een oriëntatie op Christus, in openheid voor een omvormingsproces door de Geest.’
Dat is de definitie die eindredacteur Lex Boot geeft aan christelijke meditatie in het vorige maand verschenen ‘Handboek christelijke meditatie. Vertrekpunten, wegen en vruchten.’ Ik was zeer nieuwsgierig naar het handboek dat lange tijd rondbuzzte op sociale media. Een keur van theologen, van (voornamelijk) protestantse huize heeft meegeschreven aan het boeiende resultaat. Mensen als Kick Bras, Lisa Böll, Jos Douma en Mariska van Beusichem schrijven over de vertrekpunten, wegen en vruchten van christelijke meditatie.

Het boek begint zwaar. De theologie van christelijke meditatie is zeker niet weggelegd voor beginners. Mensen die niets hebben of weten van christelijke spiritualiteit en daarmee willen kennismaken worden niet echt warm van de eerste twee hoofdstukken. Daarvoor is de – zorgvuldig opgebouwde – duiding te veel intern gericht op de theoretisering van christelijke meditatie binnen het protestantisme. Ik kreeg als katholiek en niet-theoloog in het eerste deel ‘Vertrekpunten’ het gevoel dat Boot c.s. zich op barokke wijze wilde verantwoorden tegenover een mogelijke kritische ontvangst in eigen bevindelijke kring, terwijl dat helemaal niet hoeft. Voor een vrijmoedig en noodzakelijk handboek komt dit begin geforceerd over.

Daarna begint het handboek lekker te lopen. Gelukkig, want de uitgave is fraai uitgegeven, pakt lekker weg en is goed gedoseerd geïllustreerd. De geschiedenisschets geschreven door Kick Bras meandert door de rijke traditie die de christelijke kerk heeft met meditatie en contemplatie en het is zeer waardevol dit hoofdstuk bij de hand te hebben om te beseffen welke schat we onder ons hebben. Het is mooi om te lezen welke bruggen er te slaan zijn van Voetius, Calvijn naar de Moderne devotie en Taizé, dan wel naar Thomas Merton, zenmeditatie en Lasalle. De hokjesgeest wordt los gelaten, en de lezer kan zijn eigen positie in en relatie bepalen tot het onderwerp. Daarvoor zijn de eerste vier hoofdstukken voor de gevorderde lezer van zekere meerwaarde.

In het deel over vertrekpunten volgen dan vier hoofdstukken, die naar mijn idee beter hadden gepast bij het deel over ‘Wegen’. Het omgaan met gedachten, de adem, het lichaam en buitengewone ervaringen zijn geen vertrekpunten, maar werken als je eenmaal in de lotushouding zit. Hoe ga je om met je adem sluit bijvoorbeeld mooi aan bij het hoofdstuk over het Jezusgebed. Het ritme van je adem kan immers het gebed verrijken én verstoren.

Dat deel ‘Wegen’ is uitermate inspirerend en uitnodigend. Boot heeft een goede selectie gemaakt van perspectieven. Een beginner zou in dit deel kunnen beginnen (of, zou het deel Vertrekpunten niet beter achteraan het handboek hebben kunnen staan, bijvoorbeeld als een pleidooi christelijke meditatie een centrale plaats te geven in het protestantisme?). De ‘Wegen’ van christelijke meditatie bieden een schat van meditatieve stromingen en praxis: de lectio divina as spiritueel bijbel lezen, de geestelijke oefeningen van Ignatius van Loyola, vormen van mantrameditatie, mediteren met kinderen, centering prayer, iconen en dansmeditatie: het komt allemaal laagdrempelig aan bod met verdieping en praktische tips hoe je de meditatieve oefening kunt doen. Als de vormgeving nog iets laagdrempeliger was geweest, bijvoorbeeld door met kadertjes te werken, was het nog aantrekkelijker geworden het handboek te gebruiken in de dagdagelijkse meditatie.

Het laatste deel van het Handboek christelijke meditatie heet ‘Vruchten’. Ik vind dit deel verwarrend, omdat de duidelijke structuur die in het begin van het handboek wordt uiteengezet, wordt los gelaten. Dat komt dat enerzijds door de persoonswisselingen in de tekst. Soms begint een hoofdstuk met de ik-persoon, waarbij je naar de inhoudsopgave terug moet bladeren wie de ik is die tot je spreekt. Soms is de tekst afstandelijk geschreven in de ‘men’ vorm. Ook de diepgang van de onderwerpen en stijl van schrijven is divers verdeeld over de schrijvers.

De vruchten van christelijke meditatie zijn volgens de samensteller te herkennen in de gemeenteopbouw (wat het boek protestants uiteindelijk maakt), de preekvoorbereiding, als bron van expressie en in werken van barmhartigheid (uiteengezet door Wim Verschuren van de Beweging van Barmhartigheid in Vught).

Het Handboek christelijke meditatie is een nice-to-have in je boekenkast. Vooral het deel over de geschiedenis van meditatie en de vormen van meditatie zijn zeer verrijkend voor de lezer. Een andere, iets luchtigere, indeling had het handboek sterker gemaakt.

Handboek Christelijke Meditatie. Lex Boot (red.). Uitgeverij Boekencentrum, 2011. 308 p. ISBN 9789023920342. Prijs 29,90. Te bestellen bij Boekencentrum. Lex Boot is theoloog en bestuurslid van Vacare

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here