Paus Johannes Paulus II muntte in 1983 de term ‘nieuwe evangelisatie’. Hij wilde daarmee streken waar kerkverlating welig tiert nieuwe impulsen geven om het geloof te verkondigen. De KNR publiceerde recent een bundel met bijdragen over die nieuwe evangelisatie.

De bundel ‘Eventueel ook met woorden’ geeft de lezer het verslag van bijdragen op een studiemiddag over nieuwe evangelisatie in het najaar van 2013. De bijdragen maken duidelijk dat er veel onder nieuwe evangelisatie is te beschouwen. Vormen die in de bundel niet aan bod komen, zijn de kerygmatische Alpha-cursus, CAFE, parochiespiritualiteit en dergelijke. Dit zijn methoden die, in de geest van de bundel, de Leuvense School volgen (met een sterke nadruk op het instituut kerk).

De bundel geeft eerder vormen van ‘nieuwe evangelisatie’ volgens de school van Münster (met het sterke accent op het verkondigen van de Blijde Boodschap). Ze wil zich niet beperken tot Alpha en dergelijke. Een van de schrijfster, Manuela Kalsky (directeur Dominicaans Studiecentrum voor Theologie en Samenleving) zegt daarover in haar bijdrage: ‘Dialoog is meer dan de kerkdeuren openen voor de nieuwe ‘heidenen’ om hen vervolgens van een Alpha-cursus ‘christelijk geloven’ te voorzien. Kalsky bepleit een vernieuwde evangelisatie waarbij wordt aangesloten bij het luisteren en oprecht bereid zijn te luisteren naar, bijvoorbeeld, nieuwe spirituelen, die met religieuze bricolage-identiteiten individueel op het zinzoekerspad lopen.

Ook Louis van Tongeren (docent rituele studies Universiteit van Tilburg) bepleit een begripsverbreding. Hij legt in zijn bijdrage de nadruk op transfer en transformatie in het proces van ontkerkelijking. ‘Volgens een klassiek theologisch adagium is er buiten de kerk geen heil. Voor velen geldt vandaag de dag het omgekeerde.’ Van Tongeren betoogt dat het religieuze landschap, met identiteitsverhuizingen, relihoppers, nieuwe spirituelen en nieuwe plaatsen van heilige ruimten vanuit christelijk perspectief een andere aanpak vraagt. Of liever: een waaier aan activiteiten.

In de prettig leesbare bundel komen vele voorbeelden voorbij. De abdij van Koningshoeven (een plaats voor verstilling én een toeristische tip naast De Efteling), het kijkcijferkanon The Passion staan naast een Augustijnse reflectie op het bisschopsambt en een Franciscaanse visie op nieuwe evangelisatie. Volgens Gerard Pieter Freeman (bijzonder hoogleraar Franciscaanse spiritualiteit, Franciscaans Studiecentrum) is het evangelie ‘een doeboek’. ‘Het eenrichtingsverkeer tussen evangelie als norm en ons handelen als zondig en ineffectief moet doorbroken worden omdat het ineffectief is: het evangelie blijft een ver ideaal, geen verhaal om in mee te doen.’ Hij bepleit, de beide Franciscussen indachtig, om het evangelie te leren lezen en ermee te leren spelen ‘als een rolprent voor ons dagelijks leven’. Een mooie aansporing!

(foto: The Passion 2014/Processie; Arianne Ramaker)