Het knuffelen van paus Franciscus neemt intense vormen aan, nu ook EO-coryfee Andries Knevel zoekt naar het geheim van de paus.

Paus Franciscus is hot. Zo hot dat protestanten meer met hem dwepen dan katholieken. De laatste bekeerling aan de stam is Andries Knevel met een tv-serie én een dagboek van 188 pagina’s. Daarom was mijn primaire gedachte : hou nou eens op. Stop het gedweep en word full-monty katholiek.

Wrevel door Knevel

De titel van Knevels boek wekte wrevel bij mij op: Het Geheim van de Paus. Welke paus? De paus van de EO (de foto van Franciscus staat immers niet op de cover)? En een achterflaptekst met een hoog Privé-gehalte: “Was hij eigenlijk diep in z’n hart niet altijd al katholiek?” En kippenvel op het Sint Pietersplein. Tjongejonge.

Is dat het geheim van Bergoglio of van Knevel? OMG, dacht ik even. Het flirten met wat aangenaam katholiek is, en het verafschuwen van wat niet zou kloppen moet nou eens afgelopen zijn.

(Intermezzo: een soortgelijk gevoel kreeg ik toen ik op Nieuwwij.nl het stuk ‘Religie in uitvoering’ las waarin bisschop De Korte tijdens een discussie veel commotie opriep toen hij aangaf dat het voor katholieken veel pijn doet als protestanten te communie gaan terwijl ze niet snappen wat de consecratie ten diepste is. Dat werd in de zaal niet begrepen. Protestanten moeten te communie kunnen gaan. Alsof er recht een recht op is Of men wil niet buitengesloten worden, terwijl ze niet in geloven in wat er gebeurt. Lichaam van Christus versus brood voor de eendjes. En als Trouw Andries Knevel citeert : Ik weet honderd keer meer af van de communie dan de gemiddelde katholiek…. dan krijg ik wrevel bij Knevel. )

Dat dacht ik vooraf

Dat dacht ik vooraf. Toen begon ik in Het geheim van de paus te lezen bij maandag 8 februari 2016.

Andries Knevel benoemt drie zoektochten. De eerste is de zoektocht naar de fascinatie van de paus, de tweede naar het antwoord op de vraag waarom niet-gelovigen zich laten inspireren door Franciscus en de derde zoektocht betreft de spirituele bronnen van de paus.

Grappig genoeg zijn deze drie zoektochten voor katholieke lezers het minst interessant. Die vakbibliotheek hebben we immers al gevuld.

Veel interessanter is de katholieke beleving door de ogen van Andries Knevel. Ik neem mij voor dat in het boek te zoeken: wat heeft Knevel met de rooms-katholieke kerk en wat doet dat met hem?

Op het puntje van je stoel

Ik lees dan een heel ander boek.

Een boek vol spirituele verlangens, theologische doordenkingen en persoonlijke verwarring. “Ik zou ook wel zo’n askruisje willen halen.” Of: “Waarom zou je nog missionair zijn als alle mensen gered worden, wat ze ook geloven of niet geloven?” Ik knik als Andries Knevel optekent: “De RKK heeft goud in handen. Wat jammer dat er zoveel stof op ligt”. Nederlandse katholieken hebben inderdaad een gebrek aan fierheid om de spirituele pracht te verkondigen. Alsof we in schuilkerken anno 1800 vertoeven.

Als Andries Knevel aangeeft dat de zoektocht ‘aardig existentieel’ voor hem wordt, schuif ik op het puntje van mijn stoel. Gaat het nu gebeuren? De EO-coryfee leest pareltjes wijsheden van de paus en raakt ontroert hoe de paus genade beschrijft. De auteur gaat te rade bij Katholiek van het Jaar Hendro Munsterman en bij theoloog Paul van Geest. Hij bezoekt kardinaal Simonis en Antoine Bodar en doet verslag van zijn belevenissen in Rome en Assisi.

Daardoor wordt het verslag intenser. De zoektocht naar het mysterie van het katholieke geloof zal veel herkenning voor protestanten oproepen. Met jaloezie (‘die katholieken hebben het maar mooi getroffen met hun oude kerkjes’), met spijt (‘ach, waren we nog maar ongedeeld), met ontzag (‘ik kniel voor het eerst in een rooms-katholieke kerk’), met onbegrip (‘het klopt niet. Franciscus, de man van de radicale armoede en de grote, veel te grote, basiliek’), met verbondenheid (‘We voelen ons één in dezelfde Heer die wij aanbidden’), met vragen (‘Paul, is de hel leeg?) en splijtzwammen (‘de wereldkerk zal het nooit over de paus eens worden’) met de dialoog met de islam (‘Ik ben boos op de paus. Hoe kan hij de vreedzame verkondiging van Jezus gelijkstellen met het afschuwelijke geweld dat de islam gebruikte om de leer te verspreiden?’).

Askruisje halen: toe maar

Dat persoonlijke perspectief van Andries Knevel in ‘Het geheim van de paus’ is vele malen boeiender dan de zoektocht wie de paus is. Het boek had daarom een andere titel moeten hebben. ‘In de ban van de paus’ of ‘Knevel wordt katholiek’ was handiger geweest en net zo prikkelend.  Zijn persoonlijke overdenkingen en ervaringen maakt ‘Het geheim van de paus’ van veel waarde. Je moet het lezen. Je leert een andere Knevel kennen

De zoektocht leert katholieken welke vragen een protestant heeft. Zoals de verwarring en de paradoxen. “Want ik wilde begrijpen, ik wilde recht doen, ik wilde misverstanden uit de wereld helpen” schrijft de ‘protestantse jongen’ Knevel in zijn dagboek. Hij hoopt dat de paus zich nu eens ‘onomwonden uitliet over de waarheid van het Evangelie?’ Dat is voor mij een typische protestantse redenatie: verklaar, en verwar niet. Wees eenduidig, en niet complex.

Andries Knevel wil volgend jaar, D.v., een askruisje ‘halen’. Van mij mag hij, we hebben hem al genoeg verward.